Bệnh nấm ở gà không chỉ làm giảm thể trạng mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu suất thi đấu, đặc biệt với những giống nuôi chuyên đá. Theo SV368 tình trạng này thường khởi phát âm thầm, khó nhận ra ở giai đoạn đầu khiến nhiều người bỏ qua hoặc chẩn đoán nhầm sang các bệnh khác.
Biểu hiện ban đầu của bệnh nấm ở gà thường bị bỏ qua
Triệu chứng bệnh nấm ở gà ban đầu khá mờ nhạt, dễ khiến người nuôi nhầm lẫn với tình trạng mất nước hoặc thiếu chất. Tuy nhiên, nếu chú ý kỹ, có thể thấy lông gà trở nên khô xơ, thiếu bóng mượt và dễ gãy. Bề mặt da tại các vị trí như cổ, bụng, kẽ cánh hay hậu môn bắt đầu xuất hiện các đốm trắng li ti, giống như bụi phấn bám trên da.
Một trong những dạng phổ biến của bệnh nấm ở gà là nấm miệng. Khi mắc phải, gà thường bỏ ăn, ít gáy và có hành vi lắc đầu liên tục. Bên trong khoang miệng xuất hiện các mảng trắng đục, dày và dính chắc vào niêm mạc. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, gà có thể bị viêm lan xuống hệ tiêu hóa gây rối loạn đường ruột.
Nấm chân là một dạng khác, thường xảy ra ở gà thi đấu do ma sát với sàn, đòn đá hoặc tiếp xúc đất bẩn sau trận. Da chân bong tróc, móng chuyển màu và xuất hiện các vết nứt sẫm màu. Tình trạng này gây khó khăn cho việc di chuyển, thậm chí dẫn đến hoại tử nếu gà bị nấm toàn chân.
Tại sao bệnh nấm ở gà phát triển nhanh chóng?
Khi đã nhận diện được dấu hiệu, việc truy ngược lại nguyên nhân gây bệnh sẽ giúp việc xử lý diễn ra dễ dàng hơn. Không chỉ do môi trường, mà nhiều yếu tố kết hợp khiến nấm bùng phát mạnh mẽ trong chuồng nuôi.
Chuồng trại thiếu thông thoáng, độ ẩm vượt ngưỡng an toàn
Một môi trường nuôi bí khí, không có nắng chiếu trực tiếp sẽ là điều kiện lý tưởng để mầm bệnh sinh sôi. Khi độ ẩm trong chuồng luôn ở mức cao, các bào tử nấm dễ dàng tồn tại lâu dài trong đất, lót chuồng, vách tường hay trên dụng cụ nuôi.
Không ít trường hợp, người nuôi không làm khô chuồng sau khi rửa khiến nước đọng dưới nền, tạo ra lớp vi sinh vật dày đặc gây hại. Việc bố trí chuồng trại sai hướng, thiếu lưới thông gió cũng khiến không khí ứ đọng, kéo theo nấm mốc phát triển mạnh vào mùa mưa hoặc thời tiết nồm.
Thức ăn, nước uống nhiễm nấm, mốc hoặc kém chất lượng
Nhiều người tận dụng thức ăn dư từ mùa trước hoặc để thóc, cám trong bao không kín dẫn đến ẩm mốc. Các loại nấm như Aspergillus, Fusarium có trong thực phẩm mốc sản sinh độc tố gây suy giảm miễn dịch nghiêm trọng ở gà.
Nước uống không được thay thường xuyên, đặc biệt vào mùa nóng cũng là nơi tích tụ vi sinh vật, dẫn đến viêm miệng và tiêu hóa. Ngoài ra, việc sử dụng máng ăn bằng kim loại bị rỉ sét hoặc để ngoài trời cũng tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm phát triển trên bề mặt.
Gà bị stress sau trận hoặc trong giai đoạn thay lông
Ở những thời điểm này, gà dễ rơi vào tình trạng mất cân bằng nội tiết, giảm sức đề kháng. Sau khi thi đấu, nếu không được chăm sóc cẩn thận, chúng rất dễ bị tổn thương lớp biểu bì da.
Giai đoạn thay lông cũng là lúc da gà nhạy cảm hơn, nếu bị trầy xước sẽ khó phục hồi, tạo điều kiện cho mầm bệnh thâm nhập sâu. Bệnh nấm ở gà trong các trường hợp này thường đi kèm các bệnh cơ hội như E.coli, tụ huyết trùng nên cần xử lý càng sớm càng tốt.
Chiến lược kiểm soát và xử lý triệt để bệnh nấm ở gà chiến
Phát hiện sớm và xử lý đúng cách là nguyên tắc sống còn trong quá trình điều trị. Tuy nhiên, không thể chỉ tập trung vào việc tiêu diệt nấm, mà cần áp dụng nhiều biện pháp đồng thời để đảm bảo hiệu quả lâu dài.
Vệ sinh chuồng trại và sát khuẩn định kỳ bằng thuốc chuyên dụng
Môi trường sống sạch sẽ là hàng rào đầu tiên chống lại bệnh nấm ở gà. Người nuôi nên rắc vôi bột quanh chuồng, định kỳ xịt thuốc sát trùng có thành phần iodine hoặc benzalkonium.
Sàn chuồng cần được cào sạch phân, thay lót thường xuyên và nên phơi chuồng sau mỗi lần xịt rửa. Ngoài ra, nên bố trí hệ thống chiếu sáng hoặc đèn sưởi để giữ khô chuồng trong mùa mưa, tránh hiện tượng ẩm kéo dài.
Cách ly gà bệnh, chăm sóc riêng biệt để tránh lây lan chéo
Một con nhiễm nấm có thể lây sang cả đàn chỉ trong vài ngày nếu không cách ly. Gà bệnh cần được chuyển sang khu riêng, sử dụng máng ăn và nước uống khác biệt.
Người chăm sóc nên thay đồ bảo hộ và rửa tay sau mỗi lần tiếp xúc để tránh lây lan mầm bệnh qua dụng cụ hoặc tay chân. Nếu chuồng nuôi có số lượng lớn, nên chia khu vực rõ ràng và có lịch sát khuẩn xoay vòng theo chu kỳ 3 ngày/lần.
Lời kết
Bệnh nấm ở gà có thể âm thầm làm suy giảm sức khỏe mà không để lại dấu hiệu rõ ràng. Việc chủ quan hay xử lý muộn sẽ dẫn đến tổn thất lớn về cả hiệu quả thi đấu lẫn khả năng nhân giống. Muốn duy trì đàn gà khỏe mạnh, người nuôi cần chủ động kiểm soát từ môi trường đến chế độ ăn, kết hợp theo dõi sát các biểu hiện bất thường hàng ngày.